Unu el la grandaj misteroj de la esperanto-mondo estas la kialo persono lernas la lingvon. Kial oni lernas lingvon kiun ne uzos? Aŭ, alie dirite, kiel oni uzos la ligvon lernitan? Ne nur esperanton, kompreneble, sed ĉiun ajn alian lingvon. Eternaj komencantoj estas ofte kritikataj en nia medio; sed tio ne estas fenomeno ekskluziva de Esperantio: ĝi aperas ankaŭ en aliaj lingvoj. Tiel, mi konas multajn personojn kiuj, post jaroj da lernado de la angla lingvo, apenaŭ kapablas diri kelkajn salutvortojn; ili ne kuraĝas legi anglalingvan verkon, des malpli spekti filmon rekte en la angla, sen subtitoloj, ĉar scias ke nenion komprenos.
Mi ne remaĉos ĉi tie la argumenton ke, se ili estus dediĉintaj tiun saman tempon al lernado de esperanto, ili jam kapablus esprimi sin flue kaj libere: tion scias ĉiu leganto, kaj estas eĉ ero de la plej baza finvenkista propagando. Ne, kion mi celas estas ke la fenomeno de eternaj komencantoj etendiĝas al ĉiuj lingvoj (kaj fakte, ankaŭ al ĉiuj studobjektoj) kaj esperantistoj ne devas honti pro tio.
Sed la demando restas: kial lerni lingvon? Aŭ pli precize: kial lerni lingvon kiun ni ne uzos? Jes, ja estas malfacile por la ordinara esperantisto praktiki la lingvon en la persona komunikado, sed tio pli kaj pli ofte perdas sian signifon dank' al la moderna teknologio, kiu ebligas voĉan komunikadon eĉ inter loĝantoj de foraj landoj. Krome, ni ĉiam havis librojn kaj revuojn por legi, por ne paroli pri la nuntempaj eblecoj de Interreto.
La unua demando kiun mi starigus al baza kursano, estus kial li volas lerni esperanton. Certe, ĉies respondon estos persona kaj povos esti tre malsimila al la aliaj. Sed se ni scius kion serĉas persono kiu alproksimiĝas al esperanto, estus pli facile ke li atingu la deziratan rezulton.
2008-07-09
2008-06-21
Kia ripozita vivo!
La meksikano faras nenion. Ĉiam kiam oni demandas al meksikano kion li faras, li ĉiam respondas, kvazaŭ akuzita de krimo:
—Ne, nenion... nur ĉi tie.
Jes, meksikano preferas esti konsiderata pigrulo ol krimulo.
Kaj li ĉiam estas “nur ĉi tie... ĉi tie kaj nenio plu”.
Li eble estas ŝvite laboranta per martelo kaj segilo, masonanta brikojn sub la peza sunvarmo aŭ simple remaĉante ciferojn per kompitilo, sed, se vi demandas, li certe respondos ke ne, li faras nenion... li nur estas ĉi tie.
—Ne, nenion... nur ĉi tie.
Jes, meksikano preferas esti konsiderata pigrulo ol krimulo.
Kaj li ĉiam estas “nur ĉi tie... ĉi tie kaj nenio plu”.
Li eble estas ŝvite laboranta per martelo kaj segilo, masonanta brikojn sub la peza sunvarmo aŭ simple remaĉante ciferojn per kompitilo, sed, se vi demandas, li certe respondos ke ne, li faras nenion... li nur estas ĉi tie.
2008-06-18
Interreta aktivado
Unu el la plej gravaj problemoj de la nuntempa esperanto-movado estas la retpoŝtaj dissendolistoj, ankaŭ konataj kiel Yahoo-grupoj (aŭ kiel la fundamentistoj volas, “Jahuaj-grupoj”).
La procezo starigi tiajn grupojn ne povas esti pli facila:
1. Oni elektas nomon pli-malpi priskriban, ekzemple, “Esperanto en Sudokcidenta Furzonio”.
2. Kiel membrojn de tiu grupo, oni povas registri ĉiujn adresojn kiujn oni povu kolekti el aliaj grupoj, eĉ se la koncerna persono ne konscias pri tia membreco.
3. Stariginte la grupon kaj registrinte la membraron, oni jam povas sendi interesajn mesaĝojn pri la disvolviĝo de esperanto tra la tuta mundo: renkontiĝoj de lokaj grupoj, salutmesaĝoj al kongresoj kaj kunvenoj, kursoj kaj prelegoj en lernejoj aŭ universitatoj; ne gravas se ĉio ĉi okazas en foraj kaj ĝis tiam nekonataj landoj: la celo estas instili en la legantoj de la mesaĝoj la nocion ke esperanto antaŭeniras tra la mondo, prezenti modelajn agadojn kaj, antaŭ ĉio, doni la impreson ke ni tre aktivas por la disvastigo de esperanto.
Tiel, la aktivulo estas jam kreinta “grupon”, ĝermon de asocio aŭ almenaŭ de propra tribo kaj lin komfortas la ideo esti aktiva kaj utila. “Sia” grupo fariĝas sia vivokialo.
La problemo estas ke tiaj “grupoj” ekzistas nur en la Reto: ĝiaj membroj plej ofte neniam konas unu la aliajn, ili nenion faras en la praktiko —krom, kompreneble, sendi kaj resendi mesaĝojn— kaj la tuto donas la falsan impreson ke ili jam agas sed, paradokse, tio vere malhelpas ĉiun veran agadon.
Alia afero estas kiam tiuj disendolistoj estas starigitaj de grupoj aŭ asocioj jam ekzistantaj en la realo, kiel komunikiloj, ĉefe kiam ties membroj loĝas en diversaj urboj kaj malfacilas la rekta kontakto. Se oni uzas tiun rimedon por diskuti kaj analizi proponojn agi, por debati ideojn kaj komuniki novaĵojn, oni rajtus diri ke la disendolisto estas helpa. Sed tro ofte, en tiaj cirkunstancoj, la ricevantoj de la mesaĝoj ne reagas (aŭ eĉ ne legas la mesaĝojn) kaj la disendolisto perdas sian utilon.
La procezo starigi tiajn grupojn ne povas esti pli facila:
1. Oni elektas nomon pli-malpi priskriban, ekzemple, “Esperanto en Sudokcidenta Furzonio”.
2. Kiel membrojn de tiu grupo, oni povas registri ĉiujn adresojn kiujn oni povu kolekti el aliaj grupoj, eĉ se la koncerna persono ne konscias pri tia membreco.
3. Stariginte la grupon kaj registrinte la membraron, oni jam povas sendi interesajn mesaĝojn pri la disvolviĝo de esperanto tra la tuta mundo: renkontiĝoj de lokaj grupoj, salutmesaĝoj al kongresoj kaj kunvenoj, kursoj kaj prelegoj en lernejoj aŭ universitatoj; ne gravas se ĉio ĉi okazas en foraj kaj ĝis tiam nekonataj landoj: la celo estas instili en la legantoj de la mesaĝoj la nocion ke esperanto antaŭeniras tra la mondo, prezenti modelajn agadojn kaj, antaŭ ĉio, doni la impreson ke ni tre aktivas por la disvastigo de esperanto.
Tiel, la aktivulo estas jam kreinta “grupon”, ĝermon de asocio aŭ almenaŭ de propra tribo kaj lin komfortas la ideo esti aktiva kaj utila. “Sia” grupo fariĝas sia vivokialo.
La problemo estas ke tiaj “grupoj” ekzistas nur en la Reto: ĝiaj membroj plej ofte neniam konas unu la aliajn, ili nenion faras en la praktiko —krom, kompreneble, sendi kaj resendi mesaĝojn— kaj la tuto donas la falsan impreson ke ili jam agas sed, paradokse, tio vere malhelpas ĉiun veran agadon.
Alia afero estas kiam tiuj disendolistoj estas starigitaj de grupoj aŭ asocioj jam ekzistantaj en la realo, kiel komunikiloj, ĉefe kiam ties membroj loĝas en diversaj urboj kaj malfacilas la rekta kontakto. Se oni uzas tiun rimedon por diskuti kaj analizi proponojn agi, por debati ideojn kaj komuniki novaĵojn, oni rajtus diri ke la disendolisto estas helpa. Sed tro ofte, en tiaj cirkunstancoj, la ricevantoj de la mesaĝoj ne reagas (aŭ eĉ ne legas la mesaĝojn) kaj la disendolisto perdas sian utilon.
2008-06-17
Cerbumaĵoj
Blogi estas tre simila al ĵeti mesaĝon en botelo en la oceanon: post ŝvitaj klopodoj, oni sukcese kunplektas kelkajn vortojn, lanĉas ilin al la publiko, kaj plejofte ricevas neniun respondon. Eble tio klarigas kial la blogoj aperas kaj malaperas en nia verda pejazĝo. La bloganto, kiel ĉiu artisto, revas aplaŭdon kaj bezonas komentojn —eĉ kritikajn— por daŭre teni sin en sia posteno.
Konkurenci por la legantoj estas malfacila tasko, ĉefe ĉar oni ne scias kion deziras la pacienca publiko kiu honorigas nian blogaĵon per sia legado. Ĉu ni ornamu ĝin per brilaj imagoj? Per videoj el YouTube? La onidiroj, tamen, asertas ke oni verku pri interesaj temoj... ho, ve! Tio ja vere malfacilas, ĉar interesaj temoj estas je la dispono nur de tiuj kiuj havas interesan vivon. Kaj la mia, almenaŭ en la nunaj tempoj, estas fakte tre enua.
Do, mi povas nur oferti kelkajn cerbumaĵojn, en la espero ke aliaj personoj trovos ion komunan en miaj pensoj. Kaj, kiu scias? Eble tiu eĉ degnos lasi iun komenton.
Konkurenci por la legantoj estas malfacila tasko, ĉefe ĉar oni ne scias kion deziras la pacienca publiko kiu honorigas nian blogaĵon per sia legado. Ĉu ni ornamu ĝin per brilaj imagoj? Per videoj el YouTube? La onidiroj, tamen, asertas ke oni verku pri interesaj temoj... ho, ve! Tio ja vere malfacilas, ĉar interesaj temoj estas je la dispono nur de tiuj kiuj havas interesan vivon. Kaj la mia, almenaŭ en la nunaj tempoj, estas fakte tre enua.
Do, mi povas nur oferti kelkajn cerbumaĵojn, en la espero ke aliaj personoj trovos ion komunan en miaj pensoj. Kaj, kiu scias? Eble tiu eĉ degnos lasi iun komenton.
2008-02-10
Novaĵoj el mia muelejo
La plej freŝa novaĵo en la esperanto-movado en Meksiko estas la organizado de la nacia kongreso en la urbo Agŭaskalento. Tiuj kiuj ĉeestos certe jam scias kie ĝi situas kaj ne bezonas klarigojn; tiujn kiuj ne ĉeestos, plej verŝajne ne interesos scii ke ĝi estas la ĉefurbo de la samnoma ŝtato, kaj situiĝas pli malpli en la centro de la lando.
Sub la temo “Esperanto en ĉies buŝo”, la kongreso estas inaŭgurota la 1an de majo, kaj finos la 4an. La 5an estos post-kongresa ekskurso. La datoj de la kongreso estas tre konvenaj, almenaŭ por la meksikanoj, ĉar kaj la 1a kaj la 5a estas feritagoj: la 1a pro la internacia labortago, kaj la 5a estas ferio por omaĝi la kuraĝan batalon kiun la meksikaj trupoj gajnis super la francaj, dum la mallonga dua imperio en nia lando, dum la 19a jarcento. Ĉiukaze, tiuj datoj kreas kion ni nomas “ponto”: feritago antaŭ la semajnfino kiu, tiel, servas kiel senlabora ponto al alia semajno.
La kongreso estas organizata de la Meksika Esperanto-Instituto, kiu funkcias kiel loka grupo de MEF. La kongresejo estos la hotelo Elizabeth.
Sub la temo “Esperanto en ĉies buŝo”, la kongreso estas inaŭgurota la 1an de majo, kaj finos la 4an. La 5an estos post-kongresa ekskurso. La datoj de la kongreso estas tre konvenaj, almenaŭ por la meksikanoj, ĉar kaj la 1a kaj la 5a estas feritagoj: la 1a pro la internacia labortago, kaj la 5a estas ferio por omaĝi la kuraĝan batalon kiun la meksikaj trupoj gajnis super la francaj, dum la mallonga dua imperio en nia lando, dum la 19a jarcento. Ĉiukaze, tiuj datoj kreas kion ni nomas “ponto”: feritago antaŭ la semajnfino kiu, tiel, servas kiel senlabora ponto al alia semajno.
La kongreso estas organizata de la Meksika Esperanto-Instituto, kiu funkcias kiel loka grupo de MEF. La kongresejo estos la hotelo Elizabeth.
2007-08-24
MEF kiel landa asocio
Kun granda ĝojo mi eklernis ke Meksika Esperanto-Federacio mirakle trovis la necesajn membrojn por konservi sian statuson kiel landa asocio de UEA. Tre bone! Mi memoras, antaŭ eble tridek jaroj, kiam MEF estis fariĝonta la landa asocio de UEA, la tiama estraro kunvenis por diskuti la aferon. Tiutempe, la meksika movado estis regita de la breĵnevanoj, inter kiuj mi estis la plej juna.
La diskuto temis pri la kotizoj al UEA. Ni estis travivintaj gravan devalutiĝon en nia lando kaj tial la kotizoj duobliĝis. Krome, kvankam teorie ni povis sendi monon eksteren, la proceduro estis tiom komplika ke en la praktiko ni estis nepagipovaj.
—Pli bone ni abonu El Popola Ĉinio-n, sugestis unu el ili, tre serioze—. Ĝi estas multe pli malmultekosta.
—Sed tio estas revuo, ne organizaĵo!—, ripostis alia, kiu ĉiam ĉeestis la UK-ojn kaj sopiris esti nomata observanto de MEF ĉe UEA por pave paradi en la kongresejo.
La mieno de la proponinto de El Popola Ĉinio antaŭ tiu respondo sciigis min ke, por li, estis la samo. Krom ricevi revuon, kiun alian avantaĝon ofertas aparteni al asocio?
Ĉiukaze, la decido estis farita peti aliĝon al UEA kiel landa asocio. Tiutempe, MEF deklaris 100 membrojn. Ĉiujare ĝi havis ekzakte la saman nombron da membroj: cent. Neniu mortis, neniu nova aliĝis (aŭ eble mortis la sama nombro da novaj aliĝintoj, mi ne scias) dum preskaŭ la dudek jaroj kiuj daŭris la breĵneva reĝimo. Ho, la bela epoko!
La diskuto temis pri la kotizoj al UEA. Ni estis travivintaj gravan devalutiĝon en nia lando kaj tial la kotizoj duobliĝis. Krome, kvankam teorie ni povis sendi monon eksteren, la proceduro estis tiom komplika ke en la praktiko ni estis nepagipovaj.
—Pli bone ni abonu El Popola Ĉinio-n, sugestis unu el ili, tre serioze—. Ĝi estas multe pli malmultekosta.
—Sed tio estas revuo, ne organizaĵo!—, ripostis alia, kiu ĉiam ĉeestis la UK-ojn kaj sopiris esti nomata observanto de MEF ĉe UEA por pave paradi en la kongresejo.
La mieno de la proponinto de El Popola Ĉinio antaŭ tiu respondo sciigis min ke, por li, estis la samo. Krom ricevi revuon, kiun alian avantaĝon ofertas aparteni al asocio?
Ĉiukaze, la decido estis farita peti aliĝon al UEA kiel landa asocio. Tiutempe, MEF deklaris 100 membrojn. Ĉiujare ĝi havis ekzakte la saman nombron da membroj: cent. Neniu mortis, neniu nova aliĝis (aŭ eble mortis la sama nombro da novaj aliĝintoj, mi ne scias) dum preskaŭ la dudek jaroj kiuj daŭris la breĵneva reĝimo. Ho, la bela epoko!
2007-07-18
Problemoj kun la vortoj
Antaŭ kelkaj tagoj, legante La lada tambureto-n, mi trovis nekonatan vorton: ŝelko. Kio estas ŝelko? Mi rapidis al mia PIV kaj trovis jenon:
ŝelko. Duobla rimeno, ordinare elasta, uzata por teni pantalonon aŭ iun subveston.
Tion mi klare komprenis. Kion mi ne komprenis estis la senco de ŝelketo, kies difinon mi trovis sub la sama kapvorto: "Tia rimeno por subvesto". Kio? Se jam ŝelko utilas por teni subveston, por kio do ni bezonas ŝelketon?
Por kompletigi mian instruon, mi turnis min al Reta Vortaro (http://purl.org/net/voko/revo), kiu pli-malpli donas la saman difinon, nur aldonante detalon: "Rimeno, ordinare elasta, kiun oni metas baltee sur ĉiu ŝultro por porti pantalonon." Nu, la ŝelkon oni portas baltee, tio estas, laŭ la sama ReVo, kiel "Rubando, rimeno el ledo aŭ ŝtofo surŝultre aŭ trabruste portata, servanta por subteni glavon, sakon aŭ alian pezaĵon". Ĉu pantalonoj kaj subvestoj estas pezaĵoj? Ŝajne jes, almenaŭ por niaj vortaristoj.
Mi ja konscias ke fari vortaron estas grava kaj malfacila tasko, kaj mi ne volas kritiki tiujn klerulojn kiuj dediĉas sian vivon por klarigi al aliaj mortuloj kion signifas ĉiu vorto de nia lingvo. Sed kelkfoje mi dubas ne pri la utileco, sed pri la ebleco mem difini vorton.
Kaj tro ofte okazas ke oni ne komprenas vorton ne pro manko de difino, sed pro tio ke ni ne imagas kion ĝi faras en la frazo. Ekzemple, en tiu sama libro kiun mi nun legas, mi trovis jenan frazon:
"Nelonge mi tenis kaj pesis en la mano la plikon kurbiĝantan obstine."
Kio estas pliko? Jes, "pliko", ne "pilko" (tiun vorton mi ja konas). Bone, laŭ ReVo, estas "malsano de kranihaŭto, karakterizata per troa grasa sekrecio". Sed laŭ PIV, temas pri "implikaĵo de haroj, entenanta parazitojn, polverojn kaj grason". Eble mi povus diveni ke tiu malsano kaŭzas tiajn implikaĵojn sed, ho, ve, mi ne estas nek divenisto nek kuracisto por certi pri la vereco de mia supozo.
Ĉiukaze, la demando estas jena: kial la rakontanto de La lada tambureto tenas en la mano ĉu malsanon, ĉu har-implikaĵon, kaj kial ĝi estas "obstine kurbiĝanta"? Ĉu mi kulpu la tradukiston aŭ la verkiston pro mia manko de kompreno? Ĉu mi kulpu ReVon aŭ PIV-on? Aŭ temas nur pri tio, ke en mian kapon ne povas eniri tiom komplikaj konceptoj? Eble la solvo estas legi denove Karlo-n.
ŝelko. Duobla rimeno, ordinare elasta, uzata por teni pantalonon aŭ iun subveston.
Tion mi klare komprenis. Kion mi ne komprenis estis la senco de ŝelketo, kies difinon mi trovis sub la sama kapvorto: "Tia rimeno por subvesto". Kio? Se jam ŝelko utilas por teni subveston, por kio do ni bezonas ŝelketon?
Por kompletigi mian instruon, mi turnis min al Reta Vortaro (http://purl.org/net/voko/revo), kiu pli-malpli donas la saman difinon, nur aldonante detalon: "Rimeno, ordinare elasta, kiun oni metas baltee sur ĉiu ŝultro por porti pantalonon." Nu, la ŝelkon oni portas baltee, tio estas, laŭ la sama ReVo, kiel "Rubando, rimeno el ledo aŭ ŝtofo surŝultre aŭ trabruste portata, servanta por subteni glavon, sakon aŭ alian pezaĵon". Ĉu pantalonoj kaj subvestoj estas pezaĵoj? Ŝajne jes, almenaŭ por niaj vortaristoj.
Mi ja konscias ke fari vortaron estas grava kaj malfacila tasko, kaj mi ne volas kritiki tiujn klerulojn kiuj dediĉas sian vivon por klarigi al aliaj mortuloj kion signifas ĉiu vorto de nia lingvo. Sed kelkfoje mi dubas ne pri la utileco, sed pri la ebleco mem difini vorton.
Kaj tro ofte okazas ke oni ne komprenas vorton ne pro manko de difino, sed pro tio ke ni ne imagas kion ĝi faras en la frazo. Ekzemple, en tiu sama libro kiun mi nun legas, mi trovis jenan frazon:
"Nelonge mi tenis kaj pesis en la mano la plikon kurbiĝantan obstine."
Kio estas pliko? Jes, "pliko", ne "pilko" (tiun vorton mi ja konas). Bone, laŭ ReVo, estas "malsano de kranihaŭto, karakterizata per troa grasa sekrecio". Sed laŭ PIV, temas pri "implikaĵo de haroj, entenanta parazitojn, polverojn kaj grason". Eble mi povus diveni ke tiu malsano kaŭzas tiajn implikaĵojn sed, ho, ve, mi ne estas nek divenisto nek kuracisto por certi pri la vereco de mia supozo.
Ĉiukaze, la demando estas jena: kial la rakontanto de La lada tambureto tenas en la mano ĉu malsanon, ĉu har-implikaĵon, kaj kial ĝi estas "obstine kurbiĝanta"? Ĉu mi kulpu la tradukiston aŭ la verkiston pro mia manko de kompreno? Ĉu mi kulpu ReVon aŭ PIV-on? Aŭ temas nur pri tio, ke en mian kapon ne povas eniri tiom komplikaj konceptoj? Eble la solvo estas legi denove Karlo-n.
Suscribirse a:
Entradas (Atom)