de tiam ĝis nun

Pri urĝaj taskoj

2008-08-04T18:42:00.003-04:00

Antaŭ kelkaj tagoj, estis lanĉita la serĉilon «Cuil», entrepreno de eksdungitoj de Google. Kial ili faris tion? Mi ne scias kaj eble ili mem ankaŭ ne scias, ĉar en neniu novaĵo kiun mi legis pri tio, trovis mi klarigon tiurilate. Ĉiukaze, mi supozas ke ili faris tion ĉar tio estas la nura afero kiun ili scias fari. Ne plu laborante ĉe unu el la plej grandaj firmaoj de la reto, mi supozas ke ili deziris daŭre fari la samon ol antaŭe.

Ĉu ni la retuzantoj bezonas novan serĉilon? Mi ne povus respondi tiun demandon nome de ĉiuj uzantoj sed, persone, mi estas ege kontenta pri Google, kiun mi uzas preskaŭ ekskluzive de antaŭ pli ol kvin jaroj. Se mi serĉas, ekzemple, «esperanto mexico», mi trovas 4.38 milionojn da paĝoj, kio pli ol sufiĉas por kontentigi miajn bezonojn pri informado.

Krome, kiel videblas en la bildo, la unua paĝo kiu aperas estas tiu de la Meksika Esperanto-Federacio, sub ĝia nova nomo esperanto-mexico.org. Oni povus demandi sin kial estis ŝanĝita la malnova, pli simpla nomo esperanto.org.mx, sed bedaŭrinde tiun respondon mi ankaŭ ne havas. Sed mi supozas ke iel, tiu ŝanĝo ŝuldiĝas al la fakto ke, antaŭ kelkaj monatoj (en majo, por esti preciza), ŝanĝiĝis ankaŭ la estraro de MEF. Kaj, kiel ni jam scias, ĉiu nova administranto, ĉefo, estro, prezidanto aŭ simpla tribestro, deziras gravuri sian propran nomon en la ŝtonoj de la memoro. Do, unu el la unuaj kaj plej urĝaj taskoj de ĉiu nova tribestro estas ŝanĝi ĉion kio —pli malpli facile— estas ŝanĝebla kaj anstataŭigi ĝin per io kiu kunportu sian nomon, sian enpremon. Io kio faros ke la venontaj generacioj diros: «Ĉi tie estis tiu respektenda tirano.»

Ne gravas se la malnova afero ankoraŭ taŭgas; ne gravas se la nova afero taŭgas malpli ol la malnova: la celo estas montri ke la tribestro kaj siaj hordoj pasis tra la loko, kiel Atilo la Huno, bruligante ĉion post si. Ho, jes, ĉar tio estas alia grava tasko de ĉiu nova reganto: forviŝi la spurojn de siaj antaŭuloj, por ke la homoj pensu ke, antaŭ ol la nova mastro prenis la kondukon de l' afero, neniu alia estis aginta; ĉiuj antaŭuloj estis nenifarantoj kiuj pigris sur la gloro de la posteno.

Moderna fabelo

2008-07-19T15:02:00.001-04:00

Kiam blogisto malhavas temon, tiu ĉi povas troviĝi praktike ĉie, nur se li malfermas la okulojn kaj rigardas sen antaŭjuĝoj kion okazas en lia ĉirkaŭaĵo. La problemo aperas kiam la ĉirkaŭaĵo estas tre, tre malproksima de la esperanto-universo, kiel okazas ĉe mi. Jes, nuntempe mia nura kontakto kun la diligenta kolegaro estas pere de iu disendolisto, kiu senĉese bombardas min per mesaĝoj pri nova kurso kun kvin gelernantoj en Sudokcidenta Friponio, anonco de la vortoj favore al nia lingvo eldiritaj de la subsekretario pri Tritikaj Aferoj de lando perdita en la kvina infero, por ne paroli de la konstanta memreklamado de la unua akolito de la Granda Spamisto.

Tial mi ĝojis legante la mesaĝon pri la okazaĵoj rilate la retpaĝon de la Venezuela Esperanto-Asocio. Certe, tio iel reeĥis kion mi mem travivis pasintan jaron, sed pri tio mi parolos en alia blogaĵo. Mi limigos tiun ĉi noton al tio kio okazis al la pacaj batalantoj de Venezuelo.

La respondeculo de la venezuela retpaĝo (esperanto-ve.org) estis s-ro Víctor Silver, kiu verŝajne ne ŝatis kunlaboron de aliaj en sia tasko. Kaj, kiel ĉiam okazas, li finfine laciĝis kaj forlasis la retpaĝon. Fakte, laŭdire, li kabeis. Oh, jes, li kabeis kaj ne volis transdoni la kontrolon de la retpaĝo al iu alia verda familiano. Tiel, VEA perdis sian ĉeeston en la Reto. Sed, kiel ni scias dank' al niaj lecionoj pri fiziko, en tiu ĉi universo nenio kreiĝas, nenio detruiĝas: nur sanĝiĝas de manoj. Obeante tiun leĝon, la retpaĝo de VEA ne malaperis, ĝi simple estis dediĉita al vendado de Viagra.

Ĉu ekzistas metaforo en tiu ĉi okazaĵo? Estingi retpaĝon pri esperanto por allumigi anoncon pri Viagra estas vera simbolo de niaj modernaj tempoj. Forgesi pri la bela sonĝo de l' homaro por vendi sekspilolojn klare reprezentas la problemojn kiujn alfrontas nia diligenta kolegaro. Ja estas multe pli facile (kaj plezurige!) kolporti miraklan kachelpanton ol disvastigi utopian lingvon.

Tiuj kiuj bezonas helpon, povas viziti la novan paĝon kiu, tre signifoplene, estas en la angla.

Malfacila demando

2008-07-09T09:30:00.002-04:00

Unu el la grandaj misteroj de la esperanto-mondo estas la kialo persono lernas la lingvon. Kial oni lernas lingvon kiun ne uzos? Aŭ, alie dirite, kiel oni uzos la ligvon lernitan? Ne nur esperanton, kompreneble, sed ĉiun ajn alian lingvon. Eternaj komencantoj estas ofte kritikataj en nia medio; sed tio ne estas fenomeno ekskluziva de Esperantio: ĝi aperas ankaŭ en aliaj lingvoj. Tiel, mi konas multajn personojn kiuj, post jaroj da lernado de la angla lingvo, apenaŭ kapablas diri kelkajn salutvortojn; ili ne kuraĝas legi anglalingvan verkon, des malpli spekti filmon rekte en la angla, sen subtitoloj, ĉar scias ke nenion komprenos.

Mi ne remaĉos ĉi tie la argumenton ke, se ili estus dediĉintaj tiun saman tempon al lernado de esperanto, ili jam kapablus esprimi sin flue kaj libere: tion scias ĉiu leganto, kaj estas eĉ ero de la plej baza finvenkista propagando. Ne, kion mi celas estas ke la fenomeno de eternaj komencantoj etendiĝas al ĉiuj lingvoj (kaj fakte, ankaŭ al ĉiuj studobjektoj) kaj esperantistoj ne devas honti pro tio.

Sed la demando restas: kial lerni lingvon? Aŭ pli precize: kial lerni lingvon kiun ni ne uzos? Jes, ja estas malfacile por la ordinara esperantisto praktiki la lingvon en la persona komunikado, sed tio pli kaj pli ofte perdas sian signifon dank' al la moderna teknologio, kiu ebligas voĉan komunikadon eĉ inter loĝantoj de foraj landoj. Krome, ni ĉiam havis librojn kaj revuojn por legi, por ne paroli pri la nuntempaj eblecoj de Interreto.

La unua demando kiun mi starigus al baza kursano, estus kial li volas lerni esperanton. Certe, ĉies respondon estos persona kaj povos esti tre malsimila al la aliaj. Sed se ni scius kion serĉas persono kiu alproksimiĝas al esperanto, estus pli facile ke li atingu la deziratan rezulton.

Kia ripozita vivo!

2008-06-21T09:18:00.001-04:00

La meksikano faras nenion. Ĉiam kiam oni demandas al meksikano kion li faras, li ĉiam respondas, kvazaŭ akuzita de krimo:

—Ne, nenion... nur ĉi tie.

Jes, meksikano preferas esti konsiderata pigrulo ol krimulo.

Kaj li ĉiam estas “nur ĉi tie... ĉi tie kaj nenio plu”.

Li eble estas ŝvite laboranta per martelo kaj segilo, masonanta brikojn sub la peza sunvarmo aŭ simple remaĉante ciferojn per kompitilo, sed, se vi demandas, li certe respondos ke ne, li faras nenion... li nur estas ĉi tie.

Interreta aktivado

2008-06-18T14:37:00.002-04:00

Unu el la plej gravaj problemoj de la nuntempa esperanto-movado estas la retpoŝtaj dissendolistoj, ankaŭ konataj kiel Yahoo-grupoj (aŭ kiel la fundamentistoj volas, “Jahuaj-grupoj”).

La procezo starigi tiajn grupojn ne povas esti pli facila:

1. Oni elektas nomon pli-malpi priskriban, ekzemple, “Esperanto en Sudokcidenta Furzonio”.

2. Kiel membrojn de tiu grupo, oni povas registri ĉiujn adresojn kiujn oni povu kolekti el aliaj grupoj, eĉ se la koncerna persono ne konscias pri tia membreco.

3. Stariginte la grupon kaj registrinte la membraron, oni jam povas sendi interesajn mesaĝojn pri la disvolviĝo de esperanto tra la tuta mundo: renkontiĝoj de lokaj grupoj, salutmesaĝoj al kongresoj kaj kunvenoj, kursoj kaj prelegoj en lernejoj aŭ universitatoj; ne gravas se ĉio ĉi okazas en foraj kaj ĝis tiam nekonataj landoj: la celo estas instili en la legantoj de la mesaĝoj la nocion ke esperanto antaŭeniras tra la mondo, prezenti modelajn agadojn kaj, antaŭ ĉio, doni la impreson ke ni tre aktivas por la disvastigo de esperanto.

Tiel, la aktivulo estas jam kreinta “grupon”, ĝermon de asocio aŭ almenaŭ de propra tribo kaj lin komfortas la ideo esti aktiva kaj utila. “Sia” grupo fariĝas sia vivokialo.

La problemo estas ke tiaj “grupoj” ekzistas nur en la Reto: ĝiaj membroj plej ofte neniam konas unu la aliajn, ili nenion faras en la praktiko —krom, kompreneble, sendi kaj resendi mesaĝojn— kaj la tuto donas la falsan impreson ke ili jam agas sed, paradokse, tio vere malhelpas ĉiun veran agadon.

Alia afero estas kiam tiuj disendolistoj estas starigitaj de grupoj aŭ asocioj jam ekzistantaj en la realo, kiel komunikiloj, ĉefe kiam ties membroj loĝas en diversaj urboj kaj malfacilas la rekta kontakto. Se oni uzas tiun rimedon por diskuti kaj analizi proponojn agi, por debati ideojn kaj komuniki novaĵojn, oni rajtus diri ke la disendolisto estas helpa. Sed tro ofte, en tiaj cirkunstancoj, la ricevantoj de la mesaĝoj ne reagas (aŭ eĉ ne legas la mesaĝojn) kaj la disendolisto perdas sian utilon.

Cerbumaĵoj

2008-06-17T20:57:00.001-04:00

Blogi estas tre simila al ĵeti mesaĝon en botelo en la oceanon: post ŝvitaj klopodoj, oni sukcese kunplektas kelkajn vortojn, lanĉas ilin al la publiko, kaj plejofte ricevas neniun respondon. Eble tio klarigas kial la blogoj aperas kaj malaperas en nia verda pejazĝo. La bloganto, kiel ĉiu artisto, revas aplaŭdon kaj bezonas komentojn —eĉ kritikajn— por daŭre teni sin en sia posteno.

Konkurenci por la legantoj estas malfacila tasko, ĉefe ĉar oni ne scias kion deziras la pacienca publiko kiu honorigas nian blogaĵon per sia legado. Ĉu ni ornamu ĝin per brilaj imagoj? Per videoj el YouTube? La onidiroj, tamen, asertas ke oni verku pri interesaj temoj... ho, ve! Tio ja vere malfacilas, ĉar interesaj temoj estas je la dispono nur de tiuj kiuj havas interesan vivon. Kaj la mia, almenaŭ en la nunaj tempoj, estas fakte tre enua.

Do, mi povas nur oferti kelkajn cerbumaĵojn, en la espero ke aliaj personoj trovos ion komunan en miaj pensoj. Kaj, kiu scias? Eble tiu eĉ degnos lasi iun komenton.

Novaĵoj el mia muelejo

2008-02-10T23:44:00.001-05:00

La plej freŝa novaĵo en la esperanto-movado en Meksiko estas la organizado de la nacia kongreso en la urbo Agŭaskalento. Tiuj kiuj ĉeestos certe jam scias kie ĝi situas kaj ne bezonas klarigojn; tiujn kiuj ne ĉeestos, plej verŝajne ne interesos scii ke ĝi estas la ĉefurbo de la samnoma ŝtato, kaj situiĝas pli malpli en la centro de la lando.

Sub la temo “Esperanto en ĉies buŝo”, la kongreso estas inaŭgurota la 1an de majo, kaj finos la 4an. La 5an estos post-kongresa ekskurso. La datoj de la kongreso estas tre konvenaj, almenaŭ por la meksikanoj, ĉar kaj la 1a kaj la 5a estas feritagoj: la 1a pro la internacia labortago, kaj la 5a estas ferio por omaĝi la kuraĝan batalon kiun la meksikaj trupoj gajnis super la francaj, dum la mallonga dua imperio en nia lando, dum la 19a jarcento. Ĉiukaze, tiuj datoj kreas kion ni nomas “ponto”: feritago antaŭ la semajnfino kiu, tiel, servas kiel senlabora ponto al alia semajno.

La kongreso estas organizata de la Meksika Esperanto-Instituto, kiu funkcias kiel loka grupo de MEF. La kongresejo estos la hotelo Elizabeth.

MEF kiel landa asocio

2007-08-24T14:17:00.000-04:00

Kun granda ĝojo mi eklernis ke Meksika Esperanto-Federacio mirakle trovis la necesajn membrojn por konservi sian statuson kiel landa asocio de UEA. Tre bone! Mi memoras, antaŭ eble tridek jaroj, kiam MEF estis fariĝonta la landa asocio de UEA, la tiama estraro kunvenis por diskuti la aferon. Tiutempe, la meksika movado estis regita de la breĵnevanoj, inter kiuj mi estis la plej juna.

La diskuto temis pri la kotizoj al UEA. Ni estis travivintaj gravan devalutiĝon en nia lando kaj tial la kotizoj duobliĝis. Krome, kvankam teorie ni povis sendi monon eksteren, la proceduro estis tiom komplika ke en la praktiko ni estis nepagipovaj.

—Pli bone ni abonu El Popola Ĉinio-n, sugestis unu el ili, tre serioze—. Ĝi estas multe pli malmultekosta.

—Sed tio estas revuo, ne organizaĵo!—, ripostis alia, kiu ĉiam ĉeestis la UK-ojn kaj sopiris esti nomata observanto de MEF ĉe UEA por pave paradi en la kongresejo.

La mieno de la proponinto de El Popola Ĉinio antaŭ tiu respondo sciigis min ke, por li, estis la samo. Krom ricevi revuon, kiun alian avantaĝon ofertas aparteni al asocio?

Ĉiukaze, la decido estis farita peti aliĝon al UEA kiel landa asocio. Tiutempe, MEF deklaris 100 membrojn. Ĉiujare ĝi havis ekzakte la saman nombron da membroj: cent. Neniu mortis, neniu nova aliĝis (aŭ eble mortis la sama nombro da novaj aliĝintoj, mi ne scias) dum preskaŭ la dudek jaroj kiuj daŭris la breĵneva reĝimo. Ho, la bela epoko!

Problemoj kun la vortoj

2007-07-18T10:16:00.001-04:00

Antaŭ kelkaj tagoj, legante La lada tambureto-n, mi trovis nekonatan vorton: ŝelko. Kio estas ŝelko? Mi rapidis al mia PIV kaj trovis jenon:

ŝelko. Duobla rimeno, ordinare elasta, uzata por teni pantalonon aŭ iun subveston.

Tion mi klare komprenis. Kion mi ne komprenis estis la senco de ŝelketo, kies difinon mi trovis sub la sama kapvorto: "Tia rimeno por subvesto". Kio? Se jam ŝelko utilas por teni subveston, por kio do ni bezonas ŝelketon?

Por kompletigi mian instruon, mi turnis min al Reta Vortaro (http://purl.org/net/voko/revo), kiu pli-malpli donas la saman difinon, nur aldonante detalon: "Rimeno, ordinare elasta, kiun oni metas baltee sur ĉiu ŝultro por porti pantalonon." Nu, la ŝelkon oni portas baltee, tio estas, laŭ la sama ReVo, kiel "Rubando, rimeno el ledo aŭ ŝtofo surŝultre aŭ trabruste portata, servanta por subteni glavon, sakon aŭ alian pezaĵon". Ĉu pantalonoj kaj subvestoj estas pezaĵoj? Ŝajne jes, almenaŭ por niaj vortaristoj.

Mi ja konscias ke fari vortaron estas grava kaj malfacila tasko, kaj mi ne volas kritiki tiujn klerulojn kiuj dediĉas sian vivon por klarigi al aliaj mortuloj kion signifas ĉiu vorto de nia lingvo. Sed kelkfoje mi dubas ne pri la utileco, sed pri la ebleco mem difini vorton.

Kaj tro ofte okazas ke oni ne komprenas vorton ne pro manko de difino, sed pro tio ke ni ne imagas kion ĝi faras en la frazo. Ekzemple, en tiu sama libro kiun mi nun legas, mi trovis jenan frazon:

"Nelonge mi tenis kaj pesis en la mano la plikon kurbiĝantan obstine."

Kio estas pliko? Jes, "pliko", ne "pilko" (tiun vorton mi ja konas). Bone, laŭ ReVo, estas "malsano de kranihaŭto, karakterizata per troa grasa sekrecio". Sed laŭ PIV, temas pri "implikaĵo de haroj, entenanta parazitojn, polverojn kaj grason". Eble mi povus diveni ke tiu malsano kaŭzas tiajn implikaĵojn sed, ho, ve, mi ne estas nek divenisto nek kuracisto por certi pri la vereco de mia supozo.

Ĉiukaze, la demando estas jena: kial la rakontanto de La lada tambureto tenas en la mano ĉu malsanon, ĉu har-implikaĵon, kaj kial ĝi estas "obstine kurbiĝanta"? Ĉu mi kulpu la tradukiston aŭ la verkiston pro mia manko de kompreno? Ĉu mi kulpu ReVon aŭ PIV-on? Aŭ temas nur pri tio, ke en mian kapon ne povas eniri tiom komplikaj konceptoj? Eble la solvo estas legi denove Karlo-n.

Danĝeroj por la lingvoj

2007-06-04T13:46:00.000-04:00

Anonima komentanto de antaŭa blogaĵo donis al mi brilan ideon. Esence, li diris ke volapuko ne povas morti, ĉar ĝi neniam vivis. Li pravas: eĉ dum la kongresoj organizitaj sub la tidal Schleyer, la lingvo parolata estis la germana, ne volapuko.

Kompreneble, tio donas al mi grandan esperon. Vidu kial: laŭ Unesko, por la fino de la nuna jarcento, preskaŭ 90% de la vivantaj lingvoj estos malaperintaj. Ĉu esperanto estos unu el ili? Ĉu la hispana? Ĉu iu alia kiun mi parolas? Mi kun timo pensas ke iun tagon mi vekiĝos kaj neniu povos kompreni min, ĉar la lingvoj kiujn mi parolas jam estos malaperintaj.

Sed kompreneble, tio povas okazi nur al vivantaj lingvoj, neniam al iu lingvo kiu ekzistas nur sur papero (kaj du aŭ tri retpaĝoj). Do, la brila ideo kiun mi havis estas lerni volapukon. Ĉu iu konas rekomendindan retan kurson de volapuko?

La korelativoj en la problemo de esperanto

2007-06-03T10:59:00.000-04:00

Mi tre ofte pensas ke la granda problemo de esperanto estas ke ĝi ne estas tre disvastigata. Vidu nur: ĉiuj kiuj ekscias pri esperanto, ĉiam demandas kiom da personoj ĝin parolas (kompreneble, post demandi kie ĝi estas parolata). Kiam ili aŭdas la magrajn ciferojn kiuj konsistigas niajn vicojn, ilia rezonado estas ke ne indas lerni lingvon por uzi ĝin kun tiom malmultaj personoj (por ne paroli pri kion ili povas pensi pri tiuj personoj kiuj dediĉas tempon, monon kaj klopodojn por lerni minoritatan lingvon).

Do, la ekvacio estas simpla: esperanto ne disvastiĝas ĉar ĝi estas parolata de malmultaj personoj, kaj malmultaj personoj parolas ĝin ĉar ĝi ne disvastiĝas. Tiel, la solvo estas ankaŭ simpla: ni devas disvastigi esperanton!

Kompreneble, mi ne scias kiel ni povos disvastigi esperanton (ĉar neniu volas lerni ĝin ĉar ĝi ne estas disvastigata), sed tio estas alia afero. Mi nur notas kion ni devas fari; la decidon kiel ni faros tion, mi lasos a la politikistoj.

Floroj el mia ĝardeno

2007-05-26T13:55:00.000-04:00

Kiam mi aĉetis mian domon, en la angulo de l' ĝardeno staris eta kapsik-arbeto. Ĝi kreskas ruĝajn kapsikojn, malgrandajn sed tre pikantajn, kaj blankajn florojn. Nur unu fojon mi faris saŭcon el tiuj: mia ideo estis unue rosti por poste kuiri ilin en tomato-saŭco kun aliaj spicoj.

La rostado, ve, kreis tioman fumon —akran kaj pikantan— ke ĉiuj ĉeestantoj estis devigataj eliri el la domo por spiri la freŝan aeron de l’ ĝardeno. Tiel finiĝis miaj klopodoj kuiri manĝaĵojn kreskitajn de mi mem en mia horto.

Tial mi praktike forgesis la arbeton. Nur de foj’ al fojo, iu najbaro petis permeson rikolti kelkajn kapsikojn por fari “saŭceton”, kiel li diris. Mi neniam avertis lin pri la pikanteco de tiuj inferaj legomoj sed, siavice, li neniam plendis. Sed antaŭ kelkaj semajnoj, kun granda surprizo mi vidis ke la arbeto ne plus estis en ĝia angulo. Anstataŭ estis malgranda fosaĵo, kiel spuro de ĝia multjara ĉeesto en mia ĝardeno.

Mi faris mensan noton por demandi al ĝardenisto kio okazis al la arbeto, sed iel mi ĉiam forgesis la aferon kiam mi vidis s-ron Bartolo, la afabla kaj maljuna ĝardenisto.

Iun matenon, mi memoris la aferon kaj decidis iri en tiu sama momento demandi al s-ro Bartolo pri mia kapsik-arbeto. Sed elirinte el la domo, kion mi unue vidis ĉe la angulo de l’ ĝardeno, estis la arbeto. Ne la originala, sed evidente temis prio iu nova, ŝosita el la malaperinta arbeto.

Por mi, tio sufiĉis por solvi ĉiujn dubojn: la ĝardenisto elradikigis mian arbeton, plantis ĝin aliloke kaj, kiam venis la tempo, replantis ŝoson en mian ĝardenon por kompensi la ŝtelon.

Mi ne estas kverelema homo, nek ŝatas skandali pro trivialaĵoj. Nun mi havas mian arbeton (kiun mi cetere ne profitas) kaj la ĝardenisto —aŭ la najbarulo kiu ŝatas kuiri saŭcon, mi ne certas kiu— havas ankaŭ sian arbeton. Kial plendi?

Mizera fiasko

2007-05-21T15:57:00.000-04:00

Mia alvoko por la fondo de Meksika Esperanto-Tribaro ŝajne ne sukcesis. Ĉar jes, estis io kion mi tute neglektis kaj, kiel ĉiam, tiu neglektita eta afero rezultas la kaŭzon de l’ fiasko.

Kial neniu respondis al la flugfolioj disdonitaj, al retmesaĝoj senditaj kaj, kompreneble, al la noto publikigita en tiu ĉi blogo? Tre simple: la tribestroj ne parolas esperanton sufiĉe bone por kompreni kion mi diris.

Esperanto estas damnita pro ĝia facileco kaj, almenaŭ en Hispanparolantio, ankaŭ pro ĝia simileco al nia lingvo. Jes, post unu semajno da studo, la lernanto sentas sin sufiĉe flua; post du semajnoj, li dekretas ke ne plu necesas lerni. Kaj je la tria semajno, li komencas instrui kaj krei sian propran tribon. Tial, en nia movado svarmas ne “eternaj komencantoj” sed “krokodiloj” maskitaj kiel akademianoj, nesufiĉe bakitaj parolantoj de la lingvo pozantaj kiel instruistoj, gvidantoj, majstroj aŭ guruoj.

Nur tiel ni povas kompreni la estiĝon de mesaĝoj kiel la jena:

La klubo de Esperanto el *** afable invitas vin al la cultura samajnfino organizata pro nia aro, kiu estas okazota la 9ª junion ĉe ***.

Estas klare ke en tiu urbo de *** (mi volas kaŝi la nomon post pia vualo de anonimeco) estas naskota nova tribo, estrita de la organizanto de tiu “cultura samajnfino”. (Notu ke li ankoraŭ ne kuraĝas nomi tribo sian grupon, sed simple “aro”.)

Vidinte tion, mi estas tentata lerni volapukon: ĝi estas tiom malfacila kaj fremda al ĉiu vivanta lingvo, ke mi supozas ke neniu povas pretendi paroli ĝin sen veraj, profundaj konoj.

La gazetaro kaj ni

2007-05-15T13:38:00.000-04:00

Esperanto estas tiom neglektata de la ĝenerala publiko, kaj speciale de la gazetaro, ke ĉiu informo, komento aŭ simpla aludo al ĝi vekas aŭ entuziasmon aŭ skandalon inter la pacaj batalantoj.

Kompreneble, tio okazas plej ofte kiam temas pri niaj “publikaj” gravuloj, t.e., tiuj samideanoj kiuj iel sukcesis trapasi la familian rondon kaj iĝis konataj de la neesperantistaro.

Ekzemple, antaŭ kelkaj tagoj, Reinhard Selten, “nia” nura Nobel-premiito, parolis ante la Eŭropa Parlamento, pledante pro la lernado de esperanto, kiel vojo plifortigi la eŭropan identecon.

Liaj vortoj estis priskribitaj, prikomentitaj, diskutitaj kaj eĉ kritikitaj en gazetoj, ĵurnaloj, forumoj kaj ĉiu ajn klaĉejo de nia Verda Planedo. La problemo? Ŝajne, d-ro Selten rekomendis ke esperanto estu lernata kiel “unua” lingvo, antaŭ ol la ŝtata lingvo.

Tio kompreneble estas en franka kontraŭstaro kun la rolo de “dua lingvo” por ĉiuj al kiu ni aspiras por esperanto. Sed eĉ la fakto ke esperanto estu la lingva bazo de la eŭropa identeco estas diskutinda. Kio pri la aliaj kontinentoj? Kion diros amerikanoj, afrikanoj, azianoj kaj oceanianoj pri la europcentrismo de tiu nocio?

Krome, restas alia problemo: ĉu d-ro Selten vere diris kion oni diras ke li diris? La gazetaraj komunikoj estas konfuzaj kaj ne ĉiuj aludas al esperanto. Kaj li mem, almenaŭ ĝis mia scio, ne estas klariginta kion li vere diris.

Ĉiukaze, la vera temo ne estas kion vere diris d-ro Selten sed la bruo, eksplodo kaj skandalo kreitaj surbaze de liaj vortoj. Ke li parolis pri esperanto antaŭ la Eŭropa Parlamento estas simpla fakto kiu neniel afektos la antaŭeniĝon de la lingvo. La parlamentanoj ne aplikos lian proponon, la gazetaro baldaŭ forgesos liajn (miskomprenitajn) vortojn, la Tero daŭre turniĝos, sed la kolegaro restos engaĝita en la harfenda disk(p)utado pri la veraj vortoj, la vera senco, la vera celo kaj intenco de liaj vortoj.

Ĝis, kompreneble, alia afero aperos sur la scenejo.

La kulero en la puto

2007-05-11T21:31:00.000-04:00

Mi eklernis esperanton pere de anglalingva lernolibro, ĉar en tiu tempo, mi povis nenie trovi hispanlingvan. Tio havis du efikojn: mi ne komprenis la sonon de la diftongo “aŭ”, ĉar mi ne sufiĉe scipovis la anglan. Kaj due, mi ne lernis diri: “Kiel vi fartas?”, sed “Kiel vi statas?”.

Nur multajn jarojn poste mi komprenis kial la anglalingvanoj ne komfortis dirante “farti”. Jes, en la angla, “to fart” signifas furzi. Do, kiam ili diras “Kiel vi fartas?”, la alkutimiĝinta orelo certe aŭdas “Kiel vi furzas?” Tio, kompreneble, estis tro multe por la ĉastaj oreloj de la viktorianaj britoj. “Jes, mi estas progresema homo kaj lernos artefaritan lingvon, sed... je Georgo! Mi ne demandos al fraŭlino se ŝi... mmm... se ŝi... aŭ kiel... vi komprenas! Mi ne povas diri ion similan!”

Mi supozas ke en ĉiuj naciaj lingvoj ni povas trovi “maldecajn” vortojn kiuj hazarde estas tute normalaj esperantaj vortoj. Mi memoras ke, dum iu esperanto-kurso, kiam ni estis lernontaj la nomojn de la manĝilaro, iu lernantino simple rifuzis legi la lecionon. La hispanparolantoj eble jam komprenis kial: estas la forko, la tranĉilo kaj... kaj... damne! Ho, jes, la supmanĝilo. Bone, jes, ĝi fakte nomiĝas kulero, sed tiu vorto en la meksika-hispana tutsimple ne decis esti elparolata de pruda fraŭlino (Rim.: Ne decis tiam, antaŭ preskaŭ kvardek jaroj; nuntempe la moroj pri la lingvaĵo estas multe pli liberaj.)

Alia tia vorto estas “kulo”, kiu en la hispana signifas “pugo”. Feliĉe, ne estas kutime paroli pri malgranda insekto el la ordo de dipteroj, kies ino suĉas sangon de mamuloj kaj birdoj, kaj tial tiu vorto povas ne aperi en baza kurso de esperanto.

Unu vorto kies elekto ankoraŭ estas por mi nekomprenebla estas “puto”. Mi supozas ke D-ro Z prenis ĝin el la franca “puits”, sed certe li ne sciis kion ĝi signifas en la hispana! Krome, ĉu “puto” estas la edzo de la “putino”? Kiam oni parolas pri la logikeco de l’ esperanto, tiu demando ĉiam ŝprucas en mian kapon.

Baldaŭa lanĉo de MET

2007-05-09T18:39:00.000-04:00

Ĉiam konvenas pripensi kaj analizi l’ aferojn. Do, post serioza kaj profunda konsidero, mi decidis fondi MET, t.e., Meksikan Esperanto-Tribaron, de kiu, kompreneble, mi estos Plej Elstara Moŝto.

Jes, kial ne akcepti la ĉefan trajton de l' esperantismo en nia lando kaj agi konsekvence? Se ĉiu instruisto estas tribestro, plej logike estas kunvoki al fondiĝo de kunfederacio de triboj, en kiu ĉies rajtoj —kaj ĉefe, teritorio kaj gestudentoj— estos respektataj.

Do, mi poste anoncos daton kaj lokon de la fondkunveno, kiun rajtos partopreni ĉiu tribestro.

Kompreneble, mi ne povas preterlasi la nombran faktoron, kaj tiel, triboj kun kvin aŭ pli da membroj rajtos voĉdoni; kun pli ol tri sed malpli ol kvin, povos paroli, kaj tiuj triboj kun malpli ol tri membroj rajtos nur esti observantoj.

Mi invitas ĉiujn tribestrojn kontakti min por peti pliajn informojn.

Tribaneco kaj movado

2007-05-07T10:20:00.000-04:00

Post lerni esperanton, mi aliĝis al la junularo grupo pro du gravaj kialoj: tiutempe mi estis junulo 15-jara, kaj ne konis aliajn esperantistojn ekster tiu rondeto.

Tial granda estis mia surprizo kiam, du jaroj poste, mi eksciis pri la ekzisto de alia raso de esperantistoj kiu loĝis sur nia sama planedo. Temis, kompreneble, pri la breĵnevanoj, grupo formita de ne pli ol dek maljunuloj kiuj nomis sin la Meksika Esperanto-Federacio.

Ili faris nenion krom kunsidi ĉiun 15-an de decembro ĉe iu kafejo, kaj paroli pri la nova sento kaj la sankta revo de l’ homaro. Ho, jes, ili ja havis poŝtkeston, kiu dum multaj jaroj estis la sola indico de la ekzisto de esperanto en nia lando.

Nu, eble mi troigas. Ekzistis kompreneble la junulara grupo. Tiu ĉi kunvenis trifoje semajne en oficejo pruntita de iu registara instanco. Sed du jaroj post mia aliĝo, okazis registaro-ŝanĝo (kompreneble post demokrata balotado k.t.p.) kaj la junulara grupo perdis sian sidejon, ĉar la nova registaro forviŝis la pruntantan instancon el sia strukturo (fakte, ĝi estis kunfandita en pli grandan kaj pli ambician kulturan organismon).

Mi devas konfesi ke, en tiu ĉi punkto de l’ rakonto, mi jam forgesis kion mi celis per ĝi. Sed ĉiukaze, mi kredas ke de la tiama situacio oni povus eltiri lecionon por la nuntempo.

Unue estas la fakto ke esperantistoj ekzistas, sed ke ili estas disigitaj, ne malmultfoje nerepacigeble batalantaj unu kontraŭ la alia (ĉikaze, multe pli taŭgas singularo ol pluralo ĉar, bedaŭrinde, niaj nombroj estas magraj). Antaŭ jaroj, kiam mi aktivis kiel ĝenerala sekretario de MEF kaj UEA kutimis sendi liston de individuaj membroj, min ĉiam surprizigis trovi tie multajn nekonatajn nomojn: eble 50 aŭ 60 membroj de UEA ekzistis en lando kies asocio neniam havis pli ol 20. Stranga mistero.

Alia fakto estas iu speciala karaktero de la esperanto-movado en Meksiko. Ĉiu instruanto ŝajnas tribestro ĵaluze protektante siajn lernantojn de eksteraj influoj. Oni ja instruas kaj disvastigas la lingvon, sed la novaj rekrutoj eble neniam aŭdas pri la ekzisto de MEF, nek pri la aliaj triboj. Mi ne citos ekzemplojn por ne impresi kiel etanima, sed mi de jaroj aŭdas pri la amasaj kursoj organizataj en fama universitato de la ĉefurbo, sed ĝis nun nek unu el tiuj lernantoj estas alproksimiĝinta al la asocio.

Kompreneble, restas le ebleco ke por la ĵus rekrutitaj pacaj batalantoj, ni, la veteranoj, ĉu MEF-anoj aŭ ne, reprezentas la breĵnevan reĝimon, kaj tial ili deziras nenion komunan kun la asocio. Se tiu estas la kialo de ilia indiferenteco, kion ili devus fari estas detronigi nin kaj starigi novan etapon de la esperanto-movado en Meksiko.

Mi jam havas titolon

2007-05-06T10:49:00.000-04:00

Dank' al fondiĝo de Esperanta Respubliko, mi jam akiris mian ambiciatan titolon: ekde hodiaŭ, mi estas Ministro pri Ata/Itaj Aferoj (kompreneble majuskle por reliefigi la gravecon).

Do, nun mi estàs r-ano (respublikano) kaj m-istro (ministro), krom esti s-ano, e-mito (ermito, laŭ la dua signifo de PIV) kaj p-into (prezidinto, t.e., eksprezidanto). Eble mi estas ankaŭ c-ano (civitano), pro tio ke MEF aliĝis al la Pakto por la Civito, sed tion mi dubas. Unue ĉar, kvankam laŭ la statuto mi estas fondinta membro de MEF (dum la heroa epoko de 1996, kiam la revolucia movado detronigis la breĵnevan reĝimon), alia regulo de la sama statuto postulas ke, por esti membro, mi pagu kotizon, kion mi ne faras jam antaŭ eble du-tri jaroj. Kaj due, ĉar la aparteneco al la Pakto funkcias nur laŭ individua decido; do, se mi volas aldoni la ambiciatan mallongigon “c-ano” al mia nomo, mi devus aliĝi persone, kio estas ekster miaj planoj.

Nu, pri kio temas tiu Esperanta Respubliko? Mi ankoraŭ ne scias. Sed rajtas supozi ke, same kiel okazas ĉe multaj aliaj e-organizàjoj kun bombastaj nomoj, ankaŭ neniu scias, do, mi ne angoros pro tio.

Se ankaŭ vi deziras r-aniĝi, konsultu la blogon de la Esperanta Respubliko (en la ekzilo), kaj proponun vin mem por la posteno de viaj revoj.

MEF punota?

2007-05-06T03:26:00.000-04:00

Laŭ la statuto de Universala Esperanto-Asocio, por esti landa asocio, estas necese havi almenaŭ 25 membrojn. La demando, do, estas, ĉu vere gravas esti landa asocio?

Landa asocio estas fakte filio de UEA en la koncernata lando. Aŭ se ne filio, ja reprezentanto. Se UEA reprezentas la esperanto-movadon antaŭ la ekstera mondo, internaciaj instancoj kaj supranaciaj organismoj, la landa asocio reprezentas ĝin en landa nivelo. Esti landa asocio, do, donas iom da prestiĝo al asocio (kompreneble, tio dependas de la prestiĝo kiun povas ĝui UEA, sed tio estas alia afero).

Bone, la problemo ĉe ni estas ke la Meksika Esperanto-Federacio ne havas eĉ tiujn 25 membrojn por resti kiel landa asocio de UEA en Meksiko. Kaj kompreneble, ĝi riskas perdi tiun statuson.

Kiel mi jam diris, tio estas nekomprenebla problemo. Kial la estraro de MEF decidis informi la veron kaj reporti pasintjare nur du (jes, 2, unu plus unu, 1+1) membrojn? Tio ne decas. Ĉu la estraranoj ne scias mensogi?

Mi jam menciis kiel oni agis ĉe MEF kiam ĝi estis nura poŝtkesto: oni inventis membrojn kaj ĉio solviĝis. La kotizo por aligita membro estas tiom malalta (kvindekono de la MA-kotizo), ke la tiutempa prezidanto de MEF pagis ĝin el sia propra poŝo.

Sed mia demando estas alia. Se nun MEF riskas perdi sian statuson pro membro-manko, kial ĝis nun? Jam de pluraj jaroj ĝi havas malpli ol 25 membrojn. Sufiĉas foliumi la jarlibrojn, ekzemple de 2000 ĝis nun, por konfirmi tion. Do, kial ĝis nun UEA atentigas pri tiu ĉi fakto? Mi ne deziras esti paranoja, sed mi ne povas forgesi ke pasintan jaron MEF aliĝis al tiu kavalir-ordeno surnomata Pakto por la Civito (jes, en mia koro mi aspiras esti senatano aŭ havi alian eĉ pli pimpan titolon). Ĉu MEF estos punata pro tio? Ne, ne povas esti, ne rajtas, ne decas, ne licas... sed, kiu scias la veron?

Fantomo trakuras Esperantujon

2007-05-05T20:12:00.000-04:00

Fantomo de skandalo hantas la meksikan esperantistaron. Jam de unu jaro, la decido de la Meksika Esperanto-Federacio (MEF) aliĝi al la t.n. Pakto por la Civito estas en la centro de la debatoj, la disputoj kaj la klaĉoj kiuj de temp’ al tempo kolorigas la normale senbruan vivon de nia diligenta kolegaro.

Oni akuzas la Federacion esti ŝanĝinta fidelecon. Jes, pro tio ke ĝi estas la landa asocio de UEA, oni supozas ke ĝi devas resti ĝismorte fidela al la burokratoj kiuj reprezentas (aŭ diras reprezenti) la esperanto-movadon tra la tuta mondo.

Kompreneble, tiu decido estas perfekte banala. Ke aro da kelkaj uloj, en lando kun prskaŭ neekzistanta esperanto-movado, decidu ĵuri fidelecon al grupeto kiu fanfarone nomas sin “civito”, estas tiom grava kiel la marko de la papero kiun mi uzas por viŝi mian pugon.

Bedaŭrinde, laŭ mia sperto, esperantistoj loĝas en malgranda mondo, kie ne ekzistas mizero, militoj aŭ iu ajn alia problemo. Eta kaj malgrandanima mondo kie nur gravas kiu organizaĵo havas pli da membroj, kiuj gajnas kiun premion, pokalon, floran ludon aŭ konkurson, kiu asocio kapablas organizi kongreson, kongreseton, kunvenon, renkontiĝon aŭ simplan kunsidon kun pli ol tri ĉeestantoj.

Ho, nia Verda Planedo! Tro malproksima al siaj idealoj, sed tro prokisma al kvereloj kaj bataloj pri la plej taŭga metodo ilin atingi.

Ĉu vere, kiel iu diris, la problemo de MEF estas tio ke ĝi ne havas la sufiĉan nombron da membroj por rajti nomumi observanton ĉe UEA? Se tio vere estus la problemo, MEF povus agi kiel jam agis antaŭ pluraj jaroj, kiam ĝi plate kaj glate deklaris ĉiujare cent membrojn. De jaro al jaro, la membraro restis ĉiam la sama; neniu veterano mortis, neniu komencanto alvenis. Estis la glora erao de la Federacio, dum la 1970-aj jaroj, kvankam mi sentas la tenton nomi ĝin la “breĵneva epoko”, pro la stagnado kiun vivis la movado en nia lando.

Sed la vera problemo de MEF ne estas simpla membro-nombro por plenumi kondiĉon. Ĝi estas multe pli komplika kaj profunda. Disvolvi tiujn temojn estas tasko por venontaj blogaĵoj.

Inaŭguraj vortoj

2007-03-18T10:37:00.000-04:00

Grava dubo rondiras min ekde iom da tempo: ĉu ekzistas vivo ekster esperantismo? Ĉu oni vere kaj sincere povas kabei (ĉu oni rajtas?).

Tiu ĉi ne estas mia unua provo blogi esperante. Mi povas nur esperi ke, tiam ĉi, mi sukcesos.